Augmentin (amoksycylina + klawulanian) - pełen przewodnik

Augmentin - co to za antybiotyk

Augmentin to kombinacja dwóch substancji:

• Amoksycylina (penicylina półsyntetyczna) - blokuje syntezę ściany komórkowej bakterii.
• Kwas klawulanowy (inhibitor beta-laktamaz) - chroni amoksycylinę przed rozkładem przez enzymy bakteryjne (beta-laktamazy).

Dlaczego kombinacja > sama amoksycylina:

Wiele bakterii (Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, niektóre szczepy E. Coli, Staphylococcus aureus) produkuje beta-laktamazy - enzymy rozkładające amoksycylinę. Sam amoksycylina przestaje wtedy działać. Klawulanian "rozbraja" enzymy → amoksycylina działa skutecznie.

Spektrum działania:

• Gram-dodatnie: Streptococcus pyogenes, S. Pneumoniae, większość S. Aureus (MSSA, nie MRSA), Enterococcus faecalis.
• Gram-ujemne: H. Influenzae, M. Catarrhalis, E. Coli (część szczepów), Klebsiella pneumoniae (część), Proteus mirabilis.
• Bakterie beztlenowe: Bacteroides fragilis (większość), Prevotella.

Skuteczność w PL:

• E. Coli oporność na Augmentin: 15-20%.
• S. Pneumoniae oporność: 5-10%.
• H. Influenzae oporność: 5-10%.

Wskazania zarejestrowane (ChPL):

• 1. Bakteryjne zapalenie zatok (po 10 dniach objawów lub pogorszeniu).
• 2. Ostre zapalenie ucha środkowego (u dorosłych i dzieci).
• 3. Zapalenie płuc wspólnoty (CAP) o lekkim/umiarkowanym przebiegu.
• 4. Zapalenie oskrzeli z zaostrzeniem POChP.
• 5. Powikłane infekcje dróg moczowych (komplikowana ZUM, pielonephritis).
• 6. Zapalenie tkanki łącznej (cellulit), róża.
• 7. Infekcje stomatologiczne, ropień zębowy.
• 8. Ukąszenie zwierzęcia / człowieka (pierwszy wybór profilaktyki).
• 9. Profilaktyka chirurgiczna.

Producent: GSK (oryginał). Tańsze generyki: Amoksiklav (Sandoz), Amoxiplus, Forcid, Ramoclav, Curam.

Patrz: recepta na antybiotyk online, antybiotyk na zapalenie zatok.

Dawkowanie Augmentin

Dawki dla dorosłych:

| Wskazanie | Dawka | | --- | --- | | Lekkie/umiarkowane infekcje (zatoki, ucho) | 625 mg co 8 h lub 875+125 mg co 12 h | | Ciężkie infekcje (zapalenie płuc, powikłana ZUM) | 875+125 mg co 12 h lub 1000+125 mg co 8 h | | Angina paciorkowcowa (alternatywa) | 875+125 mg co 12 h przez 10 dni | | Profilaktyka po ukąszeniu | 875+125 mg co 12 h przez 5 dni |

Czas leczenia:

• Standardowo: 5-7 dni.
• 10 dni: angina paciorkowcowa, zapalenie ucha u dzieci, niektóre powikłane infekcje.
• NIGDY nie krócej niż 5 dni (selekcja oporności).

Dawki dla dzieci (zawiesina):

| Wiek / waga | Dawka | | --- | --- | | 3 m.ż. - 6 m.ż. (< 6 kg) | Augmentin BIS 156,25 mg/5 ml - 0,75 ml/kg/dobę podzielone na 3 dawki | | 6 m.ż. - 12 m.ż. (6-12 kg) | Augmentin BIS 312,5 mg/5 ml - 25-45 mg/kg/dobę | | 1-6 lat (12-25 kg) | Augmentin BIS 457 mg/5 ml - 25-45 mg/kg/dobę | | 6-12 lat (25-40 kg) | Augmentin ES 600 mg/5 ml - 45 mg/kg/dobę | | > 12 lat (> 40 kg) | Dawki dla dorosłych (625 mg lub 875+125 mg) |

Reguła dla dzieci: 45 mg amoksycyliny/kg/dobę podzielone na 2-3 dawki. W ostrym zapaleniu ucha lub przy oporności: 90 mg/kg/dobę.

Jak przyjmować:

• Z jedzeniem (znacząco zmniejsza biegunkę i nudności).
• Co 8 lub 12 h (regularne odstępy - ustaw budzik).
• Pij dużo wody.
• Przyjmuj do końca kuracji - nawet jeśli czujesz się lepiej w 3 dniu.

Pominięta dawka:

• < 50% odstępu → weź teraz.
• > 50% → pomiń, kontynuuj normalnie. Nie podwajaj.

Zawiesina (dzieci):

• Przed użyciem wstrząsnąć dobrze.
• Strzykawka dozująca w opakowaniu.
• Po otwarciu: 7 dni w temperaturze pokojowej lub lodówka 7-14 dni (wg dawki - sprawdź ulotka).
• Wyrzuć resztki po skończeniu kuracji.

Niewydolność nerek:

• eGFR > 30: standardowe dawki.
• eGFR 10-30: 500/125 mg co 12 h.
• eGFR < 10: 500/125 mg co 24 h.
• Hemodializa: 500/125 mg po dializie.

Niewydolność wątroby:

• Łagodna-umiarkowana: ostrożnie, monitor ALT/AST.
• Ciężka: alternatywny antybiotyk.

Skutki uboczne Augmentin

Częste (1-10%):

• Biegunka (5-30%, do 30% w niektórych badaniach) - NAJCZĘSTSZY powód odstawienia. Z jedzeniem zmniejsza.
• Nudności, wymioty (5-15%).
• Bóle brzucha.
• Wysypka (5%, alergiczna lub niealergiczna - często u dzieci z mononukleozą).
• Kandydoza (drożdżyca jamy ustnej, pochwy).
• Bóle głowy.
• Zawroty głowy.

Niezbyt częste (0,1-1%):

• Wzrost transaminaz (ALT/AST) - przejściowy.
• Anemia, leukopenia (rzadkie).
• Bezsenność, niepokój.

Rzadkie (< 0,1%) ale ważne:

• Anafilaksja - reakcja alergiczna typu I (1 na 100 000): pokrzywka, obrzęk twarzy, duszność, hipotonia. SOR pilnie lub EpiPen.
• Zespół Stevensa-Johnsona, TEN - bardzo rzadkie, wymagana hospitalizacja.
• Cholestaza, zapalenie wątroby polekowe - głównie przy długotrwałym stosowaniu lub powtarzanych kursach. Może ujawnić się 1-6 tygodni po zakończeniu kuracji.
• Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego (C. Difficile) - biegunka wodnista, krwawa, gorączka. SOR pilnie.

Co robić w razie skutków ubocznych:

Lekkie:

• Biegunka łagodna: kontynuuj, probiotyk (Lactobacillus rhamnosus GG, Saccharomyces boulardii) w odstępie 2-3 h od antybiotyku, pij dużo wody.
• Nudności: weź z większym posiłkiem.
• Kandydoza pochwy: flukonazol jednorazowo (Diflucan 150 mg), miejscowe klotrimazol.

Pilne - odstaw + kontakt z lekarzem:

• Wysypka rozprzestrzeniająca się.
• Świszczący oddech, duszność.
• Obrzęk twarzy, języka.
• Biegunka wodnista, krwawa + gorączka.
• Żółtaczka (zażółcenie skóry, oczu).
• Niewyjaśnione krwawienia (zaburzenia płytek).

Alergia na penicyliny:

• Bezwzględne przeciwwskazanie do Augmentin.
• Alternatywy: klarytromycyna (Klacid), cefuroksym (Zinnat - ryzyko krzyżowe < 1%), klindamycyna.

Krzyżowa alergia z cefalosporynami: < 1-3%. Pacjenci z anafilaksją na penicyliny - unikać cefalosporyn.

Probiotyki przy Augmentinie:

• Saccharomyces boulardii (Enterol) - najsilniej udokumentowana redukcja biegunki o ~40-50%.
• Lactobacillus rhamnosus GG (LactoDr, Trilac).
• Bifidobacterium.
• Brać w odstępie 2-3 h od antybiotyku.
• Kontynuuj 2-4 tygodnie po zakończeniu Augmentin.

Augmentin a inne leki, alkohol, ciąża

Interakcje z lekami:

• Allopurinol (Milurit) - zwiększa ryzyko wysypki o ~3-4×.
• Warfaryna - Augmentin może nasilać działanie warfaryny (kontroluj INR).
• Metotreksat - Augmentin zwiększa toksyczność metotreksatu (zmniejsza eliminację nerkową).
• Doustne antykoncepcyjne - teoretycznie obniżenie skuteczności (kontrowersyjne, większość badań pokazuje brak istotnego wpływu). Strategia: dodatkowa ochrona (prezerwatywa) podczas kuracji + 7 dni po, zwłaszcza jeśli biegunka/wymioty.
• Probenecid - opóźnia eliminację amoksycyliny → wyższe stężenie.
• Doustne antykoagulanty (NOAC): minimalne interakcje, zwykle bez znaczenia.

Augmentin a alkohol:

• Brak silnej interakcji (NIE jak metronidazol - efekt disulfiramowy).
• Mała ilość alkoholu (lampka wina) - bezpieczna.
• Większe ilości - nasilają nudności i biegunkę, obciążają wątrobę.
• Codzienne picie w trakcie kuracji - niezalecane.
• Najlepiej: przeczekać kurację bez alkoholu (przyspiesza zdrowienie).

Augmentin a ciąża:

• Kategoria B (FDA) - bezpieczna.
• Często stosowana w infekcjach moczowych, zapaleniu zatok, infekcjach skóry u kobiet w ciąży.
• Brak udokumentowanej teratogenności.

Karmienie piersią:

• Bezpieczna.
• Niewielkie ilości amoksycyliny przenikają do mleka.
• Możliwe łagodne objawy u niemowlęcia: biegunka, drożdżyca jamy ustnej.
• W razie objawów u dziecka - konsultacja lekarska.

Augmentin u dzieci:

• Zawiesiny dziecięce - bezpieczne od 3 miesiąca życia.
• Wcześniaki: ostrożność (niedojrzała funkcja nerek).
• Dawka według masy ciała.

Augmentin u starszych (> 65 lat):

• Bezpieczna.
• Niewydolność nerek częsta → redukcja dawki według eGFR (sprawdź).
• Większe ryzyko biegunki - probiotyk obowiązkowy.

Czego unikać podczas kuracji:

• Słońce w nadmiarze - niektóre wysypki nasilają się.
• Mleko / nabiał zaraz po dawce: nie wpływa istotnie na wchłanianie (w odróżnieniu od tetracyklin).
• Probiotyki z jogurtem zaraz po dawce - w odstępie 2-3 h.

Po kuracji:

• Probiotyki kontynuuj 2-4 tygodnie.
• Jogurt naturalny, kefir - odbudowa mikrobioty.
• W razie biegunki > 1 tydzień po zakończeniu → SOR / lekarz (możliwe C. Difficile).

Augmentin czy Amoksiklav - generyki

Augmentin (GSK) to oryginał. Wszystkie poniższe to bioekwiwalentne generyki zawierające amoksycylinę + klawulanian:

• Amoksiklav (Sandoz) - najpopularniejszy generyk w PL.
• Amoxiplus (Aurobindo, Polfarmex).
• Forcid (Astellas).
• Ramoclav.
• Curam (Sandoz).
• Klavocin (Hikma).
• Augmentin BIS (dzieci, wyższe stężenie klawulananu).
• Augmentin ES (extended spectrum, dla dzieci z oporną S. Pneumoniae).

Skuteczność: identyczna (zawierają tę samą substancję czynną).

Wybór:

• Najtańszy generyk = Amoksiklav, Amoxiplus, Ramoclav.
• Markowy oryginał = Augmentin (GSK).
• Dziecięce zawiesiny = Augmentin BIS, Augmentin ES dla wybranych wskazań.

Cena z refundacją NFZ (ryczałt 3,20 zł): wszystkie powyższe.

Bez refundacji: 19-45 zł zależnie od dawki i opakowania.

Alternatywy gdy Augmentin nieskuteczny lub uczulenie:

• Cefuroksym (Zinnat) - cefalosporyna II generacji.
• Klarytromycyna (Klacid) - makrolid (alternatywa przy alergii na penicyliny).
• Azytromycyna (Sumamed) - krótsza kuracja.
• Cyprofloksacyna (Cipronex) - w powikłanych ZUM, biegunce podróżnych.
• Doksycyklina - w nietypowych infekcjach (chlamydie, mykoplazma).
• Klindamycyna - w infekcjach beztlenowych, alergii na penicyliny.

Patrz: recepta na antybiotyk online, antybiotyk na zapalenie zatok, antybiotyk na zapalenie układu moczowego, antybiotyk na anginę.